Informacja na temat repatriacji

Repatriantem zostaje osoba polskiego pochodzenia, przybędzie do Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy repatriacyjnej z zamiarem osiedlenia się na stałe. O wizę repatriacyjną mogą ubiegać się wyłącznie osoby polskiego pochodzenia.

Za osobę polskiego pochodzenia uważa się osobę deklarującą narodowość polską, która wykaże, że co najmniej jedno z jej rodziców lub dziadków albo dwoje pradziadków było polskiej narodowości i jednocześnie udowodni swój związek z polskością polegający przede wszystkim na pielęgnowaniu polskiej mowy, tradycji i obyczajów.

Polskie pochodzenie potwierdzać mogą dokumenty dotyczące osób ubiegających się o powrót do kraju lub ich rodziców, dziadków lub pradziadków wydane przez polskie władze państwowe lub kościelne, a także władze byłego ZSRR. Chodzi zwłaszcza o dokumenty tożsamości (dowody osobiste, paszporty, świadectwa urodzenia, metryki, dokumenty potwierdzające fakt deportacji lub uwięzienia z przyczyn narodowych, świadectwa rehabilitacyjne albo inne dokumenty informujące o polskiej narodowości.

Osoba przybywająca do Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy repatriacyjnej nabywa obywatelstwo polskie z mocy prawa z chwilą przekroczenia granicy Polski.

W drodze repatriacji obywatelstwo polskie nabywają również niepełnoletni pozostający pod władzą rodzicielską repatrianta. Jeżeli jednak repatriantem jest tylko jedno z rodziców wymagana na to jest zgoda drugiego z rodziców nie będącego narodowości polskiej, wyrażona w oświadczeniu złożonym przed Konsulem. Niepełnoletni w wieku między 16 a 18 rokiem życia muszą także sami wyrazić zgodę przed Konsulem na nabycie obywatelstwa polskiego w ramach repatriacji.

Postępowanie w sprawie wydania wizy repatriacyjnej toczy się przed Konsulem. Osoba ubiegająca się o repatriację winna osobiście zgłosić się do Wydziału Konsularnego Ambasady RP w Ałmaty. Dotyczy to wszystkich, którzy ukończyli 16 rok życia. W Wydziale Konsularnym należy przedstawić wypełniony w języku polskim formularz wniosku o wydanie wizy repatriacyjnej wraz z jego kopią. Formularze wniosków można otrzymać u przewodniczących oddziałów Związku Polaków w Kazachstanie, polskich nauczycieli lub polskich księży pracujących w tym kraju. Formularze wniosków można też otrzymać w Wydziale Konsularnym Ambasady RP w Ałmaty. Wniosek w jednym egzemplarzu wypełnia każda osoba polskiego pochodzenia, która ukończyła 18 rok życia. Osoby niepełnoletnie wpisywane są do wniosków rodziców. Po wypełnieniu wniosku należy sporządzić jego kopię. Do wniosku należy dołączyć oryginały, kopie i tłumaczenia na język polski następujących dokumentów:

· Aktualny paszport i dowód osobisty;

· Świadectwo urodzenia;

· Świadectwa potwierdzające stan cywilny i rodzinny;

· Zaświadczenie o niekaralności;

· Dokumenty poświadczające polskie pochodzenie wnioskodawcy lub jego rodziców, dziadków czy pradziadków, a w szczególności:

- Dokumenty tożsamości lub inne dokumenty urzędowe zawierające wpis o polskiej narodowości;

- Zaświadczenia archiwalne potwierdzające fakt deportacji lub uwięzienia z powodów narodowościowych;

- Świadectwa potwierdzające prześladowanie osoby ze względu na jego polskie pochodzenie;

- Świadectwa rehabilitacyjne osoby deportowanej;

· Pozostałe dokumenty potwierdzające fakty podane we wniosku.

Ponadto należy dołączyć świadectwa potwierdzające związek wnioskodawcy i jego rodziny z polskością, w szczególności przez pielęgnowanie polskiej mowy, tradycji i obyczajów, świadectwami tymi mogą być: opinia nauczyciela języka polskiego, opinia polskiego księdza, czy opinia przewodniczącego lokalnego oddziału Związku Polaków w Kazachstanie.

Dzieci w wieku szkolnym pochodzące z miejscowości, w których prowadzona jest nauka języka polskiego obowiązkowo muszą dołączyć zaświadczenie od nauczyciela o uczestnictwie w lekcjach języka polskiego.

Do wniosku należy dołączyć również napisany własnoręcznie życiorys i dwie aktualne, kolorowe fotografie typu paszportowego.

Po wypełnieniu wniosku o wydanie wizy repatriacyjnej i zgromadzeniu wymaganych dokumentów należy skontaktować się telefonicznie z Wydziałem Konsularnym w celu ustalenia terminu złożenia dokumentów i rozmowy z Konsulem. Wnioski wraz z dokumentami przesłane pocztą lub przekazane przez osoby trzecie nie będą rozpatrywane.

Konsul na podstawie przedstawionych dokumentów i faktów ustalonych w trakcie rozmowy z osobami ubiegającymi się o repatriację oceni czy dana osoba spełnia warunki aby zgodnie z ustawą o repatriacji uznać ją za osobę polskiego pochodzenia.

Uznanie za osobę polskiego pochodzenia jest najważniejszym etapem w postępowaniu repatriacyjnym.

Po wydaniu decyzji uznającej osobę starającą się o repatriację za osobę polskiego pochodzenia Konsul przesyła jej wniosek wraz z decyzją i dokumentami do MSWiA w celu uzyskania postanowienia na wydanie wizy repatriacyjnej. Wizę repatriacyjną można wydać wyłącznie po uzyskaniu pozytywnego postanowienia MSWiA i po przedstawieniu przez zainteresowanego repatriacją dowodów potwierdzających posiadanie lub zapewnienie lokalu mieszkalnego i źródeł utrzymania w Polsce, czyli przedstawieniu zaproszenia.

Osobie, która nie posiada w Polsce zapewnionego mieszkania i utrzymania, ale spełnia pozostałe warunki do uzyskania wizy repatriacyjnej, to znaczy została uznana za osobę polskiego pochodzenia i uzyskała pozytywne postanowienie MSWiA, Konsul wydaje decyzję o przyrzeczeniu wydania takiej wizy.

Oznacza to, że każda osoba pochodzenia polskiego, pragnąca przesiedlić się na stałe do Polski może rozpocząć starania o wyjazd niezależnie od tego czy posiada zaproszenie.

Osoby narodowości lub pochodzenia innego niż polskie pragnące zamieszkać w Polsce jako członkowie rodziny repatrianta składają za pośrednictwem Konsula wniosek do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zezwolenie na zamieszkanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na czas oznaczony.

Do wniosku o zezwolenie na zamieszkanie w Polsce na czas oznaczony należy dołączyć:

· Podanie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji;

· Ważny paszport;

· Świadectwo urodzenia;

· Świadectwo potwierdzające stan cywilny;

· Zaświadczenie o niekaralności;

· Zaświadczenie o braku zobowiązań sądowych, administracyjnych, lub innych, w tym np. zobowiązań alimentacyjnych, finansowych;

· Dwie kolorowe fotografie typu paszportowego.

Podobnie jak w przypadku osób ubiegających się o wydanie wiz repatriacyjnych, tak i tutaj każdy oryginał dokumentu winien być zaopatrzony w kopie i przetłumaczony na język polski.

Sprawy repatriacji w okręgu konsularnym

W 2003 r. zagadnienia repatriacji zajmowały tradycyjnie ważne miejsce w całokształcie działalności Wydziału Konsularnego Ambasady RP w Ałmaty, obejmującego swym zasięgiem Republikę Kazachstanu i Republikę Kirgistanu.

Rok 2003 różni się zdecydowanie od poprzedniego, tym że przyjęto mniej zgłoszeń o wszczęcie procedury repatriacyjnej. Wydano 226 decyzji o uznaniu za osobę polskiego pochodzenia, obejmujących 301 osób, w tym 75 dzieci; ponadto wydano 16 decyzji o uznaniu za osobę pochodzenia polskiego w związku ze wszczęciem przez wojewodę procedury o uznaniu za repatrianta jako drogi do uzyskania obywatelstwa polskiego. Wydano także 37 zaświadczeń o polskim pochodzeniu studentom uczącym się w Polsce.

Liczba osób rozpoczynających postępowanie repatriacyjne wraz z członkami rodzin innego niż polskie pochodzenie w latach 1997- 2003

	1997	1998	1999	2000	2001	2002	2003
Repatrianci wraz z rodzinami	335	383	404	315	603	894	301
Członkowie rodzin innego pochodzenia niż polskie	22	54	41	31	101	176	37
Razem	377	437	445	346	704	1.070	338

Podobnie jak w latach poprzednich, wnioski o wydanie wizy repatriacyjnej przyjmowano przede wszystkim podczas wyjazdów pracowników Wydziału Konsularnego do skupisk polonijnych znajdujących się głównie na północy Kazachstanu. Novum w pracy konsularnej było podjęcie od września 2003 roku comiesięcznych dyżurów w centralnie położonej stolicy państwa - Astanie, podczas których m.in. przyjmowano również wspomniane wnioski i udzielano informacji dotyczących procedury repatriacyjnej.

Zdecydowana większość wniosków i wydanie wiz repatriacyjnych (oraz decyzji o uznaniu za osobę polskiego pochodzenia) dotyczy osób, które nie mają zapewnionych w Polsce warunków do osiedlenia się. O repatriację ubiegają się głównie mieszkańcy mniejszych miejscowości, o wykształceniu średnim zawodowym, z 3-4 osobowymi rodzinami, których partner życiowy (współmałżonek) jest najczęściej bezrobotny. Mimo iż potencjalni repatrianci opierają swój związek z polskością na świadomości pochodzenia z polskiej ziemi i z polskiej rodziny, to tylko niewielu z nich w stopniu przynajmniej zadowalającym świadomość tę potrafi poprzeć znajomością takich wyznaczników przynależności do polskiej grupy narodowościowej, jak polski język, zwyczaje, tradycje, kultura, historia itp., a dla większości przynależność do polskości traktowana jest przede wszystkim w kategoriach konfesyjnych.

Głównym motywem repatriacji nie są pobudki emocjonalno - patriotyczne lecz socjalno - ekonomiczne. O przewadze motywacji egzystencjalnych nad emocjonalnymi świadczy fakt, że zdecydowana większość spośród składających wnioski repatriacyjne nie posiada zaproszeń do osiedlenia się w Polsce, a ich partnerzy życiowi w Polsce upatrują lepszych warunków życia i rozwoju, a także możliwości dalszego wyjazdu na zachód. Tylko niewielu chęć wyjazdu do Polski tłumaczy względami emocjonalnymi, w tym patriotycznymi, przy czym wśród potencjalnych pensjonariuszy domów opieki społecznej na plan pierwszy wysuwają się względy emocjonalne natury rodzinnej, tj. chęć bycia bliżej dorosłych dzieci, które wcześniej wyjechały do Niemiec lub Polski.

W kontekście repatriacji przedstawicieli najstarszej generacji kazachstańskich Polaków należy odnotować cenne dla nich propozycje zamieszkania w domach pomocy społecznej w dwóch miejscowościach. Jedną z takich placówek jest Dom Repatrianta w Syrkowicach koło Białogardu pod zarządem „Fundacji Kolpinga”, której prezesem jest ks. Bolesław Jewulski - gdzie przed Świętami Bożego Narodzenia w 2002 roku zamieszkało 12 repatriantów, 12 kolejnych - w kwietniu 2003 r. Drugą jest Dom Pomocy Społecznej w Krakowie przy ulicy Sołtysowskiej, który został wybudowany dzięki staraniom i finansowaniu Franciszka Godynia, „Anioła z Krakowa”; dom ten pozostający pod zarządem władz miasta Krakowa, przyjął we wrześniu 2003 roku 23 pensjonariuszy z Kazachstanu - największą do tej pory zorganizowaną grupę przesiedleńców- seniorów.

Pokonać bariery formalne i sprostać wymaganiom udaje się tylko części z aplikujących o repatriację. Nieliczną w istocie grupę przesiedleńców z Kazachstanu dotykają po przyjeździe do Polski złożone kwestie społeczne. Przede wszystkim, mają oni problemy typowe dla emigrantów ekonomicznych. Do głównych należy brak pracy dla członków gospodarstw domowych repatriantów oraz częsta degradacja zawodowa i zatrudnienie w nisko płatnych zawodach. Bezrobocie repatriantów powoduje, iż posiadają oni niewiele i niewielkie źródła dochodów, a tym samym ich sytuacja materialna jest bardzo trudna. Ich szanse pracy na rynku pracy i ogólnie - w całokształcie stosunków społeczno- ekonomicznych, są nierówne.

Należy także odnotować, wprawdzie pojedyncze, przypadki powrotu repatriantów do Kazachstanu.